Michael JohnsonOpenAI, 26 Ekim 2026’da harmonik analiz, hesaplama karmaşıklığı kuramı ve kuantum alan kuramında kendi modelinin elde ettiği üç sonucu duyurdu. Bilgisayar bilimi alanındaki temel iddia, birçok araştırmada koşullu karmaşıklık sınırları için kullanılan Üstel Zaman Hipotezi’nin (ETH) çürütülmesi. Şirket bir makale taslağı ve Lean biçimselleştirmesi yayımladı; dışarıdan bir kuramcılar grubu çıkarımı incelemek üzere çalışma yürütüyor.
OpenAI’nin 26 Ekim tarihli duyurusuna göre model, ETH’nin çürütülmesini 16 Ekim’de formüle etti; sonuç 17 Ekim’de Lean’de biçimselleştirildi. Çalışma, sabit k için k-CNF formüllerinin tatmin edici atamalarını tam olarak sayan deterministik bir alt üstel zamanlı algoritma tanımlıyor. Çıkarım bilimsel incelemeden geçerse, çeşitli alanlardaki problemlere ilişkin koşullu karmaşıklık sınırlarını etkileyebilir.
Lean tam olarak neyi doğruluyor?
Yayımlanan ETH biçimselleştirmesinin kapsamına ilişkin not, makineyle doğrulamanın kesin sınırını belirtiyor: Sabit k için Lean, deterministik bir makinenin kanonik biçimde kodlanmış k-CNF’nin çözümlerini tam olarak alt üstel zamanda ve polinomsal alan kullanarak saydığını kanıtlıyor. 25 Ekim tarihli makale taslağı, biçimselleştirilmiş ifadeden daha güçlü bir zaman sınırı sunuyor.
Dolayısıyla biçimsel sonuç, belirli bir problem tanımına, kodlamaya ve kaynak sınırlarına ilişkin. Lean, belirlenmiş biçimsel sistem içindeki kanıtı doğruluyor; uzmanların ise bu iddianın ETH ile bağlantısını, argümanın sunuluşunu ve bilimsel yeniliğini değerlendirmesi gerekiyor. Bu nedenle çalışmanın mevcut pratik durumu, biçimselleştirme ve dış incelemeyle birlikte yayımlanmış, incelenmeye açık bir çürütme iddiası.
Çalışmayı kimler inceleyecek?
OpenAI, ETH sonucunu inceleyip açıklayacak gruba Russell Impagliazzo, Ramamohan Paturi ve Ryan Williams’ın liderlik edeceğini bildirdi. Impagliazzo ve Paturi, Francis Zane ile birlikte başlangıçtaki hipotezi ortaya atmıştı. Araştırmacıların kuramsal bilgisayar bilimi topluluğuna mektubunda, grubun katılımının sonucu doğruladığı anlamına gelmediği ve iddianın dikkatle incelenmesi gerektiği belirtiliyor. OpenAI’nin aktardığına göre grup, kaynak materyallere açık erişim ve çalışmanın sonuçlarını tartışmak üzere bir konferans için finansman talep etti.
İkinci sonuç, dalga denklemi için yerel yumuşatma varsayımıyla ilgili. OpenAI, tüm boyutlarda bir kanıt elde ettiğini öne sürüyor ve bunu Kakeya varsayımı ile Fourier dönüşümüne ilişkin Stein varsayımının sonuçlarına bağlıyor. Şirket, sonuç metnini ve Lean biçimselleştirmesinin kapsamına ilişkin açıklamayı yayımladı. Matematikçilerin kanıtın içeriğini ve sonuçlarını değerlendirmesi gerekiyor.
Fizik sonucu şimdilik farklı biçimde yayımlandı
Fizik alanında OpenAI, kuantum kromodinamiği ve saf Yang–Mills kuramı da dâhil olmak üzere dört boyutta bazı etkileşen kuantum alan kuramlarının varlığını kanıtladığını öne sürdü. David Gross liderliğindeki dış grup, modelin oluşturduğu materyalleri şimdilik yayımlamama ve kendi sunumunu hazırlama kararı aldı. Bu nedenle okurlar, bu durumda açık kanıt materyallerini ETH ve yerel yumuşatma çalışmalarındaki gibi inceleyemiyor.
Yang–Mills kuramının varlığına ilişkin iddia, Clay Enstitüsü’nün Yang–Mills ve kütle aralığı problemini ilgilendiriyor; ancak bu iki iddia aynı değil. Clay probleminin çözümü hem bir kuantum Yang–Mills kuramının varlığının hem de kütle aralığının kanıtlanmasını gerektiriyor; enstitü, bu özelliğin kanıtının henüz bilinmediğini belirtiyor.
Bilgisayar bilimcileri için en somut sonraki adım, ETH biçimselleştirmesini eşlik eden makale taslağı ve bağımsız grubun bulgularıyla karşılaştırmak. OpenAI ayrıca daha hızlı algoritmalar bulmanın ve kuramsal iyileştirmeleri pratikte işe yarar hâle getirmenin ek çalışma gerektireceğini vurguluyor. 26 Ekim’in başlıca haberi, materyallere erişim ve inceleme süreçleri farklı olan üç bilimsel sonuç iddiası; bunların bilimdeki yeri, araştırmacıların sürdüreceği incelemeyle belirlenecek.
