Jeden miękki robot może pełzać do przodu i do tyłu, skakać, toczyć się i wspinać po pochyłej powierzchni. W badaniu opublikowanym 14 listopada 2026 roku w Nature Communications naukowcy opisują, jak osiągnąć to bez sztywnego stelaża: łącząc dwa elastomery pełniące różne funkcje mechaniczne.
Urządzenie nazwano MHE-Robot. Jego konstrukcja przypomina układ „szkielet i mięsień”, z tą różnicą, że obie części wykonano z miękkich materiałów aktywnych. Jeden materiał pomaga wyginać ciało i nadaje mu kształt; drugi szybko się odkształca i wprawia robota w ruch. To rozwiązanie różni się od konstrukcji, w których jeden siłownik ma jednocześnie zapewniać ruch i utrzymywać odpowiednią geometrię korpusu.
Dwa materiały — dwa zadania
Podstawą konstrukcji są elastomer ciekłokrystaliczny (LCE) i elastomer dielektryczny (PHDE). Sterowanie nimi jest rozdzielone. LCE zmienia geometrię ciała i nadaje mu podporowe wygięcie, a PHDE działa jak sztuczny mięsień: pod wpływem napięcia elektrycznego szybko się odkształca i wywołuje ruch.
Gdy korpus zmienia kształt, może uzyskać dogodniejszy punkt podparcia albo przygotować ciało do skoku. Następnie szybki siłownik inicjuje ruch. Autorzy porównali działanie robota z aktywacją LCE i bez niej: dodatkowy materiał zmienia geometrię oraz warunki mechaniczne, w jakich pracuje główny siłownik.
Badacze zaprezentowali pełzanie w obu kierunkach, skoki, wspinanie po zboczu i kontrolowane przewroty. W testach laboratoryjnych robot pełzał z prędkością do 2,3 centymetra na sekundę. Wyniki te dotyczą konkretnego prototypu i warunków eksperymentu.
Wspinanie i skakanie wymagają innych ustawień
Rola zmiany kształtu jest szczególnie widoczna na zboczu. Podczas testu na nachylonej powierzchni o kącie 20° robot bez aktywacji LCE przy niektórych parametrach zsuwał się w dół. Po włączeniu LCE prędkość wspinania sięgała około 1,1 centymetra na sekundę przy PHDE 2 kV i częstotliwości 0,5 Hz oraz napięciu LCE wynoszącym 1,8 V. Kluczowa jest tu skoordynowana praca materiałów: zmiana kształtu pomaga robotowi poruszać się w górę.
Przy skoku LCE najpierw wygina ciało, a PHDE pomaga je złożyć, po czym szybko je prostuje. Na wykresie w badaniu maksymalny zmierzony zasięg wyniósł około 2,2 długości ciała przy aktywacji PHDE napięciem 2,2 kV i częstotliwością 0,1 Hz; największą wartość odnotowano przy napięciu LCE 1,8 V. To konkretny wynik dla prototypu laboratoryjnego, a nie parametr gotowego produktu.
Ogólnie porównanie pokazuje, dlaczego konstrukcja ma dwie aktywne warstwy: zmiana kształtu pomaga robotowi przygotować podparcie lub ruch, a szybki siłownik wytwarza dynamiczny impuls. Autorzy przeciwstawiają taką wielowarstwową miękką strukturę rozwiązaniom z dodatkowymi komponentami i sztywnymi połączeniami, które mogą komplikować konstrukcję i powodować problemy na styku materiałów.
Prototyp laboratoryjny, a nie gotowa maszyna
Robot łączy kilka trybów poruszania się w jednym korpusie i zademonstrował je w warunkach laboratoryjnych. W praktycznych zastosowaniach istotne są parametry konkretnego środowiska i konstrukcji; badanie koncentruje się na tym, jak dwa aktywne elastomery mogą rozdzielić zadania kształtowania ciała i generowania ruchu.
Porównywanie tego rozwiązania ze zwykłymi robotami kroczącymi wyłącznie pod względem prędkości byłoby mało miarodajne: badano tu elastyczność ruchu, skoki i zdolność zmiany kształtu, a nie wydajność transportową. Przydatny wniosek jest taki, że miękka maszyna może poruszać się na różne sposoby, jeśli materiały przejmują różne części zadania mechanicznego.
Gdy robot musi poruszać się w ciasnej przestrzeni lub omijać przeszkody, sztywno ustalony kształt może przeszkadzać. Eksperyment pokazuje jeden ze sposobów projektowania systemu, który zmienia zarówno sposób poruszania się, jak i własny kształt. Aby ocenić działanie w konkretnym środowisku rzeczywistym, potrzebne będą odpowiednie testy; artykuł przedstawia laboratoryjną zasadę konstrukcji.